AB Ambalaj Tüzüğü PPWR Uygulamada: Şirketler Neye Dikkat Etmeli?

Karton kutu, bez kese ve cam vazoda okaliptüs dalıyla sürdürülebilir ambalaj kompozisyonu

Avrupa Birliği’nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR), resmi adıyla (AB) 2025/40 sayılı Tüzük, 11 Şubat 2025’te yürürlüğe girdi ve 12 Ağustos 2026‘dan itibaren AB genelinde uygulanmaya başladı. Tüzük, 1994’ten bu yana yürürlükte olan 94/62/AT sayılı Ambalaj Direktifi’nin yerini alıyor. Direktiften farklı olarak PPWR, ulusal mevzuata aktarılmayı beklemeden tüm üye devletlerde doğrudan uygulanıyor.

PPWR yalnızca ambalaj üreticilerini değil, ambalajlı ürünleri AB pazarına sunan tüm firmaları etkiliyor. AB’ye ihracat yapan Türk firmaları da ürünlerinin ambalajları için bu kurallara uymak zorunda. Bu yazıda, Avrupa Kimyasallar Ajansı’nın (ECHA) PPWR rehberinden ve Avrupa Komisyonu kaynaklarından yararlanarak bugün geçerli olan yükümlülükleri ve önümüzdeki yılların kritik tarihlerini özetliyoruz.

PPWR Neyi Amaçlıyor ve Kimleri Kapsıyor?

Tüzük, ambalajın tüm yaşam döngüsünü kapsıyor: tasarım, malzeme ve madde içeriği, etiketleme, yeniden kullanım, toplama ve geri dönüşüm. Amaç, iç pazardaki farklı ulusal kuralları tek bir çerçevede birleştirmek ve ambalaj atığını azaltmak. Avrupa Komisyonu’na göre önlem alınmasaydı AB’deki ambalaj atığının 2030’a kadar %19, plastik ambalaj atığının ise %46’ya kadar artması bekleniyordu.

Yükümlülükler; ambalaj üreticilerini, ambalajlı ürünleri piyasaya arz eden üretici ve ithalatçıları, dağıtıcıları ve AB’deki tüketicilere uzaktan satış yapan firmaları kapsıyor. Satış ambalajlarının yanı sıra grup, taşıma ve e-ticaret ambalajları da tüzüğün kapsamında.

12 Ağustos 2026’dan İtibaren Geçerli Yükümlülükler

Gıdayla Temas Eden Ambalajlarda PFAS Sınırları

Gıdayla temas eden ambalajlarda per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS) için aşağıdaki sınırlar uygulanıyor. Sınırlar, kasıtlı olarak eklenmiş ya da istenmeden bulunan PFAS’ı kapsıyor ve gıdaya göçü değil, ambalajdaki konsantrasyonu esas alıyor:

  • Hedefli analizle ölçülen herhangi bir tekil PFAS için 25 ppb (µg/kg) – polimerik PFAS hariç,
  • Hedefli analizle ölçülen PFAS toplamı için 250 ppb – polimerik PFAS hariç,
  • Polimerik PFAS dahil toplam PFAS için 50 ppm (mg/kg).

12 Ağustos 2026’dan sonra AB pazarına ilk kez arz edilen ambalajlar bu sınırlara uymak zorunda; bu tarihten önce piyasaya arz edilmiş ürünler piyasada kalabiliyor. AB düzeyinde henüz uyumlaştırılmış bir ölçüm yöntemi bulunmadığından, uygulamada genellikle toplam flor taramasıyla başlanıyor ve gerektiğinde hedefli PFAS analizine geçiliyor. Paket servis kapları, fast-food ambalaj kağıtları, mikrodalga patlamış mısır poşetleri, fırın kağıtları ve pizza kutuları bu kuraldan en çok etkilenen ürünler arasında.

PFAS’a yönelik genel REACH kısıtlama sürecini merak ediyorsanız ECHA RAC’ın PFAS kısıtlama teklifine ilişkin görüşü başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Ağır Metal Sınırı

Ambalajda veya ambalaj bileşenlerinde kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli krom konsantrasyonlarının toplamı 100 mg/kg‘ı aşamaz.

Endişe Verici Maddelerin En Aza İndirilmesi ve ECHA’nın Rolü

PPWR’nin 5. maddesi, ambalajın endişe verici maddelerin (substances of concern – SoC) varlığı ve konsantrasyonu en aza indirilecek şekilde üretilmesini şart koşuyor. Bu kavram; REACH Aday Listesi’ndeki çok yüksek önem arz eden maddeleri (SVHC), CLP kapsamında belirli tehlike sınıflarındaki maddeleri ve ambalajın yeniden kullanımını ya da geri dönüşümünü olumsuz etkileyen maddeleri kapsıyor.

ECHA bu süreçte kilit bir rol üstleniyor. Ajans, yaklaşık 6.000 maddeden başlayan bir taramanın sonunda yaklaşık 700 aday maddeden oluşan taslak bir liste hazırladı ve 16 Temmuz–24 Ağustos 2026 arasında paydaşlardan bu maddelerin ambalajdaki kullanımına ilişkin bilgi topladı. Avrupa Komisyonu, ECHA’nın desteğiyle ambalajdaki endişe verici maddelere ilişkin raporunu 31 Aralık 2026‘ya kadar hazırlayacak. Bu rapor, ileride REACH üzerinden yeni kısıtlamalara zemin hazırlayabilir.

Aday listede yer almak tek başına yeni bir yükümlülük doğurmuyor; ancak ambalajında bu tür maddeler bulunan firmaların tedarik zincirinden bilgi toplamaya şimdiden başlaması önemli. Bu noktada REACH SVHC ve Aday Liste hizmetimiz yol gösterici olabilir.

Teknik Dokümantasyon ve AB Uygunluk Beyanı

Ambalaj üreticileri, ambalajın PPWR gerekliliklerine uygunluğunu gösteren teknik dokümantasyonu hazırlamak ve AB uygunluk beyanı düzenlemek zorunda. Üreticinin ambalaj üzerinde ya da beraberindeki belgelerde tanımlanması da 12 Ağustos 2026 itibarıyla zorunlu. Ayrıca genişletilmiş üretici sorumluluğu (EPR) kapsamında, ambalajlı ürünleri piyasaya arz eden üreticilerin ürün sattıkları her üye devletteki ulusal üretici siciline kayıtlı olması gerekiyor; AB dışındaki üreticilerin ürünlerinde bu yükümlülük ilgili ülkedeki ithalatçıya ya da atanan yetkili temsilciye düşüyor.

Önümüzdeki Yıllar İçin Kritik Tarihler

TarihNe değişiyor?
12 Şubat 2028Çay ve kahve poşetleri, tek servislik çay/kahve birimleri ve meyve-sebze etiketleri kompostlanabilir olmalı.
12 Ağustos 2028Malzeme içeriğini gösteren, piktograma dayalı uyumlaştırılmış ayrıştırma etiketi zorunlu hale geliyor (ilgili uygulama tasarrufundan 24 ay sonra, hangisi daha geç ise).
2029Üye devletler 3 litreye kadar tek kullanımlık plastik içecek şişeleri ve metal içecek kutularında %90 ayrı toplama hedefini sağlamalı; bunun için depozito-iade sistemleri kuruluyor. Yeniden kullanılabilir ambalajlar için etiket kuralları başlıyor.
1 Ocak 2030Tüm ambalajların geri dönüştürülebilir olması; plastik ambalajda asgari geri dönüştürülmüş içerik; grup, taşıma ve e-ticaret ambalajlarında en fazla %50 boş alan; bazı tek kullanımlık plastik ambalaj formatlarının yasaklanması (örneğin 1,5 kg altındaki taze meyve-sebze ambalajları); ilk yeniden kullanım hedefleri.
2035Ambalajların ölçekli olarak geri dönüştürülebilir (recycled at scale) olması.
1 Ocak 2040Daha yüksek geri dönüştürülmüş içerik ve yeniden kullanım hedefleri.

Plastik Ambalajda Geri Dönüştürülmüş İçerik Hedefleri

Ambalaj türü20302040
Temasa duyarlı PET ambalaj (tek kullanımlık içecek şişeleri hariç)%30%50
PET dışındaki temasa duyarlı plastik ambalaj%10%25
Tek kullanımlık plastik içecek şişeleri%30%65
Diğer plastik ambalajlar%35%65

Yeniden kullanım tarafında 2030 için içecek ambalajlarında %10, e-ticaret dahil taşıma ambalajlarında ise %40 hedef belirlendi; bazı ürün grupları bu hedeflerden muaf tutuluyor.

Türkiye’deki Firmalar İçin Ne Anlama Geliyor?

PPWR bir AB tüzüğü olsa da etkisi AB sınırlarının ötesine uzanıyor. AB’ye ürün ihraç eden Türk üreticiler, hem ürünlerinin ambalajları hem de AB’deki müşterilerine sağladıkları ambalaj malzemeleri için PPWR’ye uygunluğu belgelemek durumunda. AB’deki alıcıların tedarikçilerinden PFAS, ağır metal ve endişe verici madde içeriğine ilişkin beyan ve test raporu istemesi şimdiden yaygınlaşıyor.

Şimdi Atılması Gereken Adımlar

  1. Ambalaj envanteri çıkarın: Malzeme, kaplama, mürekkep, yapıştırıcı ve etiketler dahil tüm bileşenleri listeleyin.
  2. Gıdayla temas eden ambalajlarda PFAS durumunu doğrulayın: Tedarikçi beyanlarını toplayın, gerektiğinde toplam flor taraması ve hedefli PFAS analizi yaptırın.
  3. Ağır metal sınırını kontrol edin: Kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli krom toplamının 100 mg/kg altında olduğunu belgeleyin.
  4. Endişe verici maddeleri tarayın: Bileşenleri REACH Aday Listesi ve CLP sınıflandırmalarıyla karşılaştırın, ECHA’nın çalışmalarını takip edin.
  5. Teknik dosyanızı ve AB uygunluk beyanınızı hazırlayın.
  6. 2030’a hazırlanın: Geri dönüştürülebilir tasarım, geri dönüştürülmüş içerik ve ambalaj küçültme planlarınızı şimdiden oluşturun.

Doruksistem Olarak Nasıl Destek Oluyoruz?

Doruksistem olarak PPWR uyum sürecinde; ambalaj malzemelerinde madde taraması, test ve analiz süreçlerinin yönetimi, REACH SVHC değerlendirmeleri ve sürdürülebilirlik ve uyum danışmanlığı konularında destek veriyoruz. Ambalajlarınızın PPWR’ye uygunluğunu birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Ürününüze özgü yükümlülükler için tüzük metnine ve uzman değerlendirmesine başvurmanızı öneririz.

Paylaş
Facebook
LinkedIn
Twitter
Email
Print
Doruksistem
GİZLİLİĞE GENEL BAKIŞ

Bu web sitesi, size mümkün olan en iyi kullanıcı deneyimini sunabilmek için çerezleri kullanır. Çerez bilgileri tarayıcınızda saklanır ve web sitemize döndüğünüzde sizi tanımak ve ekibimizin web sitesinin hangi bölümlerini en ilginç ve yararlı bulduğunuzu anlamasına yardımcı olmak gibi işlevleri yerine getirir.