AZO - Tekstil & Deri
AZO Testi: Tekstil ve Deride Yasaklı Aromatik Aminler
AZO testi, tekstil ve deri ürünlerinde kullanılan azo boyarmaddelerinin yasaklı aromatik aminler açığa çıkarıp çıkarmadığını belirleyen analizdir. Azo boyarmaddeleri, tekstil ve deri endüstrisinde yaygın olarak kullanılan sentetik boyalardır. Bazı azo boyarmaddeleri belirli koşullar altında parçalanarak kanserojen aromatik aminlere dönüşebilir.
Bu nedenle AB’de, cilt veya ağız boşluğu ile doğrudan ve uzun süreli temas edebilecek tekstil ve deri ürünlerinde, 22 aromatik aminden birini 30 mg/kg’ın (%0,003) üzerinde açığa çıkarabilecek azo boyarmaddelerinin kullanımı yasaktır. Bu kısıtlama önce 2002/61/EC sayılı Direktif ile getirilmiş, 1 Haziran 2009’dan itibaren REACH Tüzüğü Ek XVII’nin 43. maddesine aktarılmıştır. Türkiye’de de KKDİK Yönetmeliği Ek-17 kapsamında benzer bir kısıtlama uygulanmaktadır.
Azo boyarmaddelerine yönelik yasaklar 1990’ların ortasında Almanya’da başlamış, ardından AB genelinde uyumlaştırılmıştır. OEKO-TEX® STANDARD 100 gibi gönüllü standartlar da aynı amin listesini esas alır. REACH Ek XVII, Ek 8’de yer alan 22 aromatik amin şunlardır:
- 4-Aminobifenil
- Benzidin
- 4-Kloro-o-toluidin
- 2-Naftilamin
- o-Aminoazotoluen
- 5-Nitro-o-toluidin
- 4-Kloroanilin
- 4-Metoksi-m-fenilendiamin
- 4,4’-Metilendianilin
- 3,3’-Diklorobenzidin
- 3,3’-Dimetoksibenzidin
- 3,3’-Dimetilbenzidin
- 4,4’-Metilendi-o-toluidin
- 6-Metoksi-m-toluidin (p-Kresidin)
- 4,4’-Metilen-bis-(2-kloroanilin)
- 4,4’-Oksidianilin
- 4,4’-Tiyodianilin
- o-Toluidin
- 4-Metil-m-fenilendiamin
- 2,4,5-Trimetilanilin
- o-Anisidin (2-Metoksianilin)
- 4-Aminoazobenzen
AB’de deri veya tekstil ürünü üreten ya da ithal eden bir firmaysanız, ürünlerinizin bu aminleri sınır değerin üzerinde açığa çıkarabilecek azo boyarmaddeleri içermediğinden emin olmanız gerekir. AZO testi tekstiller için EN ISO 14362-1, deri için EN ISO 17234-1 standart yöntemleriyle yapılır. Deri ve tekstil ürünlerinde kısıtlanmış diğer maddeler arasında REACH SVHC, DMF, PFOS/PFOA, PAH’lar ve REACH Ek XVII’deki diğer maddeler sayılabilir.
Hangi Ürünler İçin AZO Testi Yapılmalı?
Kısıtlama; giysiler, yatak takımları, havlular, saç aksesuarları, peruklar, şapkalar, bebek bezleri ve diğer sıhhi ürünler, uyku tulumları, ayakkabılar, eldivenler, saat kayışları, çanta ve cüzdanlar ile tekstil veya deri oyuncaklar gibi cilt ya da ağızla doğrudan ve uzun süreli temas eden ürünleri kapsar. Bu ürünlerde AZO testi, özellikle yeni bir tedarikçiyle çalışırken veya boyama reçetesi değiştiğinde yapılmalıdır.
AZO Testi Nasıl Yapılır?
Numune, ürünün boyalı tüm bileşenlerini temsil edecek şekilde alınır. Laboratuvarda boyarmadde indirgeyici koşullarda parçalanır ve açığa çıkan aromatik aminler GC-MS veya HPLC gibi kromatografik yöntemlerle tanımlanarak miktarları belirlenir. Sonuçlar her amin için 30 mg/kg sınırıyla karşılaştırılır. 4-aminoazobenzen açığa çıkarabilen bazı boyarmaddeler için ayrı bir yöntem (EN ISO 14362-3) kullanılır.
AZO Testi Sonucu Uygun Değilse Ne Yapılmalı?
Sınır değerin aşılması durumunda ürün AB pazarına arz edilemez. Kaynağın tespiti için kullanılan boya ve yardımcı kimyasalların Güvenlik Bilgi Formları ve tedarikçi beyanları incelenmeli, sorunlu boyarmadde güvenli bir alternatifle değiştirilmeli ve ürün yeniden test edilmelidir. Doruksistem bu süreçte kök neden analizi ve tedarikçi değerlendirmesiyle destek olur; aynı ürünler için Oeko-Tex 100 sertifikalandırma sürecinizi de planlamanıza yardımcı olabilir.
AZO Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
AZO testi zorunlu mu?
Kapsamdaki ürünlerde amin sınırına uyum AB’de yasal bir zorunluluktur. Test raporu ise bu uyumu göstermenin en yaygın yoludur; alıcılar genellikle akredite laboratuvar raporu talep eder.
Test raporu ne kadar süre geçerlidir?
Mevzuatta belirli bir geçerlilik süresi tanımlanmamıştır. Ancak boyama reçetesi, kullanılan boyarmadde, malzeme veya tedarikçi değiştiğinde test yenilenmelidir. Birçok alıcı periyodik test raporu talep eder.
Yalnızca boyalı ürünler mi test edilir?
Kısıtlama, azo boyarmaddeleriyle boyanmış tekstil ve deri bileşenlerine yöneliktir. Hangi bileşenlerin test kapsamına alınacağı ürün bazında değerlendirilmelidir.
AB’deki bir ithalatçı olarak tedarikçilerinizden ürünlerinizde tehlikeli madde bulunup bulunmadığına dair güncel test raporları isteyebilirsiniz. Doruksistem, AZO testi ve diğer kısıtlı madde analizlerini akredite laboratuvarlarda size veya tedarikçilerinize sunar, sonuçları değerlendirerek ürünlerinizin AB mevzuatına uygunluğunu destekler. Ayrıca azo boyarmaddeleriyle ilgili mevzuat gelişmelerini takip ederek sizi bilgilendirir. Test planınızı ürün bileşenlerine ve hedef pazarlarınıza göre hazırlayarak gereksiz testlerden kaçınmanıza ve maliyetleri kontrol altında tutmanıza yardımcı oluruz.
Doruksistem tarafından sunulan diğer test hizmetleri için tıklayın.