PFOS PFOA Testleri ve PFAS Analizi
PFOS PFOA Nedir?
PFOS (perflorooktan sülfonik asit) ve PFOA (perflorooktanoik asit), “kalıcı kimyasallar” olarak da bilinen per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS) grubunun en çok bilinen üyeleridir. Su, yağ ve leke itici özellikleri nedeniyle uzun yıllar tekstil, deri, kâğıt, halı ve mobilya yüzey işlemlerinde; köpüklü yangın söndürücülerde, kaplamalarda ve çeşitli endüstriyel proseslerde kullanılmışlardır.
Bu maddeler doğada neredeyse hiç parçalanmaz, canlılarda birikir ve toksik etkiler gösterir. 2002 yılındaki OECD değerlendirmesinde PFOS’un kalıcı, biyobirikimli ve toksik (PBT) olduğu sonucuna varılmıştır. PFOS 2009’da, PFOA ise 2019’da Kalıcı Organik Kirleticilere ilişkin Stockholm Sözleşmesi listelerine eklenmiştir.
Bu nedenle AB’de PFOS ve PFOA bugün REACH Ek XVII yerine doğrudan Kalıcı Organik Kirleticiler (POPs) Tüzüğü kapsamında düzenlenmektedir. PFOS PFOA testleri, ürünlerinizde bu maddelerin ve ilişkili bileşiklerin yasal sınırların altında olduğunu belgelemenin en güvenilir yoludur.
Güncel PFOS PFOA Sınırları: AB POPs Tüzüğü
- PFOS ve tuzları: (AB) 2025/718 sayılı Tüzük ile değişen POPs Tüzüğü uyarınca 3 Aralık 2025’ten itibaren madde, karışım ve eşyalarda istem dışı eser kirletici olarak en fazla 0,025 mg/kg bulunabilir.
- PFOS ile ilişkili bileşikler: Madde, karışım ve eşyalarda toplamda en fazla 1 mg/kg bulunabilir. Eski %0,1’lik eşya sınırı ve 1 µg/m² tekstil sınırının yerini bu değerler almıştır.
- PFOA ve tuzları: (AB) 2020/784 sayılı Tüzük ile 4 Temmuz 2020’den itibaren en fazla 0,025 mg/kg; PFOA ile ilişkili bileşikler tek tek veya toplamda en fazla 1 mg/kg.
REACH Kapsamındaki Diğer PFAS Kısıtlamaları
Bunlara ek olarak diğer PFAS grupları REACH Ek XVII kapsamında kısıtlanmıştır:
- Madde 68 – C9–C14 PFCA’lar: Toplamda 25 ppb, ilişkili maddeler toplamda 260 ppb (25 Şubat 2023’ten itibaren).
- Madde 79 – PFHxA: PFHxA ve tuzları toplamda 25 ppb, ilişkili maddeler toplamda 1000 ppb. Kısıtlama 10 Ekim 2026’dan itibaren tüketiciye yönelik giyim tekstilleri ve aksesuarları, ayakkabılar, kozmetikler ve gıda ile temas eden kâğıt-karton ürünler için uygulanmaktadır; 10 Ekim 2027’de diğer tüketici tekstillerini de kapsayacaktır.
Yasal metinlere AB POPs Tüzüğü (EUR-Lex) üzerinden ulaşabilirsiniz.
PFOS PFOA Hangi Ürünlerde Bulunur?
PFAS’ların aşırı kalıcılığı, onları yüksek sıcaklığa ve güçlü asit ya da bazlara dayanıklı hâle getirir. PFOS, PFOA ve ilişkili maddeler geçmişte özellikle şu ürün ve sektörlerde kullanılmıştır:
- Halı
- Deri ürünleri
- Giyim ürünleri
- Tekstil
- Kağıt ve ambalaj malzemeleri
- Boyalar ve boya katkı maddeleri
- Endüstriyel ve ev tipi temizlik maddeleri
- Pestisitler ve insektisitler
- Köpük yangın söndürücüler
- Fotoğrafçılık
- Fotolitografi
- Yarı iletkenler
- Hidrolik sıvılar
- Metal kaplama
Hangi Ürünlerde PFOS PFOA Testi Gerekir?
Yukarıdaki ürünlerin ithalatçısı veya üreticisiyseniz, ürünlerinizin PFOS, PFOA ve ilişkili bileşikleri yasal sınırların üzerinde içermediğinden emin olmanız gerekir. Özellikle su ve leke itici bitişli tekstiller, outdoor giyim, deri ürünler, gıda ambalajları ve yangın söndürme köpükleri için PFOS PFOA testleri önerilir.
Bu ürünlerde kısıtlanan diğer tehlikeli maddeler arasında SVHC’ler, PAH’lar, ftalatlar, AZO boyar maddeler ve REACH Ek XVII listesindeki diğer maddeler yer alır. Elektrikli ve elektronik ürünler için ayrıca AB RoHS gereklilikleri geçerlidir.
PFOS PFOA Testi Nasıl Yapılır?
PFOS PFOA testleri akredite laboratuvarlarda yapılır. Numuneden uygun bir çözücüyle ekstrakte edilen PFAS’lar, çok düşük konsantrasyonları ölçebilen sıvı kromatografisi–tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) ile analiz edilir. Kaplanmış ve emprenye edilmiş ürünler için CEN/TS 15968, deri için ISO 23702-1 gibi yöntemler kullanılır. Sınır değerler mg/kg veya ppb düzeyinde olduğundan numune hazırlama ve laboratuvar seçimi sonuçların güvenilirliği açısından kritiktir.
Ayrıca toplam organik flor (TOF) taraması, ürünün PFAS içerip içermediğine dair hızlı bir ön değerlendirme sağlayabilir; sınır değere uygunluk ise hedefe yönelik analizle doğrulanır.
Doruksistem PFOS PFOA Test Hizmeti
Doruksistem, kısıtlı madde test hizmetlerini size veya tedarikçilerinize tek bir pakette sunar ve ürünlerinizin AB mevzuatının güncel gerekliliklerine uygunluğunu belgelemenize destek olur.
Ürünlerinizde hangi testlerin yapılması gerektiği konusunda uzman görüşü sunar, tamamlayıcı bir hizmet olarak PFOS, PFOA ve diğer PFAS’lara ilişkin mevzuat gelişmeleri hakkında sizi bilgilendiririz.
PFOS PFOA Testleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
PFOS ve PFOA neden REACH değil de POPs Tüzüğü kapsamında?
Her iki madde de Stockholm Sözleşmesi’nde listelendiği için AB’de Kalıcı Organik Kirleticiler Tüzüğü ile yasaklanmıştır. Daha önce REACH Ek XVII’de yer alan kısıtlamalar bu nedenle POPs Tüzüğü’ne taşınmıştır.
Eski PFOS sınırları hâlâ geçerli mi?
Hayır. 3 Aralık 2025’ten itibaren PFOS ve tuzları için 0,025 mg/kg, ilişkili bileşikler için 1 mg/kg sınırları uygulanır. Eski %0,1 ve 1 µg/m² sınırlarına göre düzenlenmiş test raporlarının güncellenmesi önerilir.
“PFAS içermez” beyanı için hangi test gerekir?
Tek bir test tüm PFAS’ları kapsamaz. Hedefe yönelik analizler ile toplam organik flor taraması birlikte değerlendirilmelidir.
Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firmalar için de geçerli mi?
Evet. AB pazarına arz edilen tüm ürünler, üretildiği ülkeden bağımsız olarak bu sınırlara uymak zorundadır.
Doruksistem tarafından sunulan diğer test hizmetleri için Test ve Analiz Hizmetleri sayfamızı inceleyebilir, ürününüze özel PFOS PFOA testi teklifi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.