ECHA Risk Değerlendirme Komitesi PFAS Kısıtlama Teklifi Hakkındaki Görüşünü Kabul Etti
(ECHA), 3 Mart 2026 tarihinde, per- ve polifloroalkil maddelerin (PFAS) Avrupa genelinde kısıtlanmasına yönelik teklif hakkında Risk Değerlendirme Komitesi (RAC) tarafından hazırlanan bilimsel görüşün kabul edildiğini duyurdu.
Bu gelişme, PFAS maddelerinin Avrupa Birliği genelinde kısıtlanmasına yönelik yürütülen bilimsel değerlendirme sürecinin ilk önemli aşamasını oluşturuyor. Süreç, REACH Regulation kapsamında yürütülen iki komiteli bilimsel incelemenin ilk bölümünü temsil ediyor.
PFAS maddeleri, çevrede parçalanmayan ve uzun süre kalıcı olan kimyasallar oldukları için sıklıkla “kalıcı kimyasallar” (forever chemicals) olarak adlandırılmaktadır.
PFAS Kısıtlama Teklifi Nedir?
PFAS maddelerinin kısıtlanmasına yönelik teklif, 13 Ocak 2023 tarihinde şu ülkelerin yetkili kurumları tarafından hazırlanarak ECHA’ya sunulmuştur:
Hollanda
Almanya
Danimarka
Norveç
İsveç
Teklif, tüm PFAS maddelerini ve bu maddelerin tüm kullanım alanlarını kapsayan geniş kapsamlı bir kısıtlama getirilmesini amaçlamaktadır.
Bu girişimin temel hedefi, PFAS maddelerinin çevreye salımını azaltmak ve insan sağlığı ile çevre açısından daha güvenli ürün ve üretim süreçlerini teşvik etmektir.
PFAS maddeleri birçok sektörde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunlar arasında:
elektronik ürünler
tekstil ve kaplama teknolojileri
gıda ambalajları
tıbbi cihazlar
otomotiv ve havacılık uygulamaları
yer almaktadır.
Ancak bu maddelerin yüksek kalıcılığı ve potansiyel toksik etkileri, dünya genelinde düzenleyici kurumların dikkatini çekmektedir.
RAC Değerlendirmesi: Bilimsel Risk Analizi
Risk Değerlendirme Komitesi (RAC), PFAS kısıtlama teklifini kapsamlı bir bilimsel değerlendirme sürecinden geçirmiştir.
Bu değerlendirme kapsamında şu unsurlar incelenmiştir:
PFAS maddelerinin tehlike özellikleri
üretim ve kullanım hacimleri
çevreye salım miktarları
insan sağlığı ve çevre üzerindeki riskler
kısıtlamanın etkinliği
uygulanabilirliği ve denetlenebilirliği
REACH kapsamında RAC’ın temel görevi, kimyasal maddelerin üretimi, piyasaya arzı ve kullanımından kaynaklanan riskleri bilimsel olarak değerlendirmektir.
Komitenin kabul ettiği görüşün detaylarının yakın zamanda ECHA tarafından yayımlanması beklenmektedir.
SEAC Komitesinin Rolü
PFAS kısıtlama teklifinin değerlendirilmesinde ikinci aşama, ECHA’nın Sosyo-Ekonomik Analiz Komitesi (SEAC) tarafından yürütülmektedir.
SEAC, önerilen kısıtlamanın şu alanlardaki etkilerini analiz eder:
ekonomik etkiler
alternatif maddelerin ve teknolojilerin mevcutluğu
sanayi ve tedarik zincirleri üzerindeki etkiler
genel sosyo-ekonomik sonuçlar
SEAC’ın taslak görüşünü önümüzdeki günlerde kabul etmesi beklenmektedir.
Taslak görüş daha sonra 60 günlük bir kamu danışma sürecine açılacaktır. Komitenin nihai görüşünü 2026 yılı sonuna kadar kabul etmesi planlanmaktadır.
Süreç Nasıl Devam Edecek?
RAC ve SEAC komitelerinin görüşlerini tamamlamasının ardından süreç Avrupa Komisyonu aşamasına geçecektir.
Süreç genel olarak şu adımları içermektedir:
RAC ve SEAC görüşlerinin Avrupa Komisyonu’na sunulması
Komisyon tarafından resmi bir kısıtlama teklifinin hazırlanması
Üye devlet temsilcilerinden oluşan REACH Komitesi tarafından görüşülmesi ve oylanması
Bu süreç sonunda kabul edilmesi halinde PFAS kısıtlaması, AB kimyasallar mevzuatı kapsamında bugüne kadar önerilen en kapsamlı düzenlemelerden biri olabilir.
PFAS Neden Büyük Bir Düzenleyici Endişe Kaynağı?
PFAS maddeleri, kimyasal yapıları nedeniyle doğal ortamda parçalanmaya karşı son derece dirençlidir.
Bu maddeler:
çevrede uzun süre kalıcıdır
hava ve su yoluyla uzun mesafelere taşınabilir
yeraltı sularını ve içme suyu kaynaklarını kirletebilir
PFAS kirliliğinin temizlenmesi teknik olarak zor ve maliyetli bir süreçtir.
Ayrıca bazı PFAS maddelerinin:
kanser
üreme sistemi üzerinde olumsuz etkiler
bağışıklık sistemi sorunları
gibi sağlık etkilerine yol açabileceğine dair bilimsel bulgular bulunmaktadır.
Bu maddelerin bazıları insanlarda, hayvanlarda ve bitkilerde birikme eğilimi de göstermektedir.
Avrupa’da PFAS Düzenlemelerinin Geleceği
PFAS kısıtlama teklifi, AB kimyasal düzenleme tarihindeki en büyük düzenleyici girişimlerden biri olarak değerlendirilmektedir.
Olası bir kısıtlama;
binlerce PFAS maddesini
çok sayıda endüstriyel sektörü
geniş bir tedarik zinciri ağını
etkileyebilir.
Bu nedenle üreticiler, ithalatçılar ve tedarik zincirindeki diğer aktörlerin PFAS kullanımını değerlendirmeleri ve alternatif çözümleri araştırmaları büyük önem taşımaktadır.