PIC Rotterdam Sözleşmesi ve Tehlikeli Kimyasallar Mevzuatı

Rotterdam Sözleşmesi

Bazı Tehlikeli Kimyasallar ve Pestisitlerin Uluslararası Ticaretinde Ön Bildirimli Kabul Usulüne Dair Rotterdam Sözleşmesi’nin amacı, kimyasalların özelliklerine ilişkin bilgi alışverişini kolaylaştırarak, ithalatı ve ihracatıyla ilgili ulusal karar verme sürecini oluşturarak ve bu kararları Taraflara duyurarak; insan sağlığını ve çevreyi bazı tehlikeli kimyasalların olası zararlarından korumak ve bu kimyasalların uluslararası ticaretinde Taraflar arasındaki paylaşılmış sorumluluğu ve işbirliğini artırmaktır.

1998 yılında imzaya açılan Rotterdam Sözleşmesi, 24 Şubat 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından müştereken yürütülen Ön Bildirimli Kabul (ÖBK/PIC) usulüne göre, çevreyi ve insan sağlığını korumak amacıyla bir kimyasalı yasaklayan veya büyük ölçüde kısıtlayan ülkeler, bu kimyasalı ihraç etmeden önce ithalatçı ülkeye ihracat bildirimi yapmak zorundadır.

Türkiye, PIC Rotterdam Sözleşmesi’ni 10 Eylül 1998 tarihinde imzalamış; 03.04.2017 tarihli ve 30027 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6988 sayılı Kanun ile onaylamıştır.

Bazı Zararlı Kimyasalların İhracatı ve İthalatı Hakkında Yönetmelik (PIC Yönetmeliği)

Ülkemizin de taraf olduğu “Bazı Tehlikeli Kimyasallar ve Pestisitlerin Uluslararası Ticaretinde Ön Bildirimli Kabul Usulüne Dair Rotterdam Sözleşmesi” (PIC Rotterdam Sözleşmesi) çevre ve insan sağlığının korunması amacı ile yasaklanmış veya kısıtlanmış tehlikeli madde ve madde gruplarının ihracatı söz konu olduğunda, o kimyasalın ihraç edileceği ülkeye, o kimyasalın ihraç edileceğine dair belli kurallar çerçevesinde bir bildirim gönderilmesi ve bu bildirimlerin gerçekleştirileceği sistemin kurulması zorunluluğu getirmektedir. Aynı amaçlarla, Rotterdam Sözleşmesi’nin Avrupa Birliği’nde (AB) uygulanması için (AB) 649/2012 sayılı Zararlı Kimyasalların İhracatı ve İthalatı Tüzüğü yayımlanmıştır.

Rotterdam Sözleşmesi’nin ülkemizde etkin bir şekilde uygulanması ve AB’nin ilgili Tüzüğü’nün ülkemiz mevzuatına aktarılması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “Bazı Zararlı Kimyasalların İhracatı ve İthalatı Hakkında Yönetmelik” 28 Ocak 2023 tarihli ve 32087 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelik ile insan sağlığı ve çevrenin zararlı kimyasalların etkilerinden korunması ve bu amaçla zararlı kimyasalların çevreyle uyumlu bir biçimde kullanılması, bu kimyasalların nitelikleri hakkında bilgi paylaşımının kolaylaştırılması, ortak sorumluluk ve işbirliğinin teşvik edilmesi hedeflenmektedir.

Bu hedefler doğrultusunda söz konusu yönetmelik ile Bakanlığa ve ihracatçılara getirilen yükümlülükler aşağıda sıralanmaktadır.

Bakanlığın görev ve sorumlulukları;

İhracat bildirimlerinin uygunluğunu kontrol etmek,
İhracat bildirimlerini Sözleşmenin taraflarına ve diğer ülkelere göndermek, (ihracat bildirimi-açık kabul usulü)
Sözleşmeye taraf veya diğer ülke tarafından gönderilen ihracat bildirimlerini ve açık onay taleplerini cevaplamak,
Ön Bildirimli Kabul (ÖBK) Usulüne tabi kimyasallara yönelik ithalat kararlarını Sekretaryaya iletmek, (ÖBK usulü)
Yasaklanmış veya büyük ölçüde kısıtlanmış kimyasallara ilişkin nihai düzenleyici eylemlere dair bildirimleri Sözleşme Sekretaryasına göndermek, (ÖBK bildirimi)
Bildirimlerin yapılabilmesi için yazılım paketini hazırlamak,
Gerekli rehber dokümanları hazırlamak.

İhracatçıların yükümlülükleri;

Kimyasalın (madde/karışım) ihracatına ilişkin planlanan ihracat tarihinden önce Bakanlığa bildirimde bulunmak,
Ek-2 kimyasalları (ÖBK Usulü ve Açık Kabul Usulüne Tabi Kimyasallar) ile ilgili ithalatçı ülkelerin ithalat kararlarına uyum sağlamak,
Ek-6’da listelenen kimyasalları (Kalıcı Organik Kirletici Özellik Gösteren Maddeler) ihraç etmemek,
İhraç edilecek kimyasalları uygun bir şekilde ambalajlamak ve etiketlemek,
Güvenlik bilgi formlarını vermek,
Her yılın ilk çeyreğinde (31 Mart’a kadar) Bakanlığı ihraç ettiği miktar konusunda bilgilendirmek,
Talep halinde ilave bilgi sağlamak.

Yıllık raporlama ve AB uygulaması

PIC Rotterdam yükümlülüklerini uygulayan yönetmelik çerçevesinde firmaların her yılın ilk çeyreğinde (31 Mart’a kadar) ihraç veya ithal ettikleri kimyasalların miktarı konusunda Bakanlığa bilgi vermesi gerekmektedir. Bakanlık, ihraç edilen her kimyasalı ve bu kimyasalı ithal eden tarafların veya diğer ülkelerin adını içeren yıllık bir listeyi internet sitesinde kamuoyuna açık hâle getirir.

AB’de ise (AB) 649/2012 sayılı Tüzük kapsamındaki ihracat bildirimleri ve yıllık raporlar, Avrupa Kimyasallar Ajansı’nın (ECHA) ePIC sistemi üzerinden yapılmaktadır.

28.01.2023 tarihli ve 32087 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik için tıklayınız.

PIC-ROTTERDAM Sözleşmesi