Kimyasal düzenlemelerde kamu güvenliğini sağlamak ve endüstriyel ihtiyaçları dengelemek büyük önem taşır. Bu dengenin korunmasında, AB genelinde biyosidal ürünlerde kullanılan aktif maddelerin yönetimini düzenleyen Biyosidal Ürünler Yönetmeliği (BPR) önemli bir rol oynamaktadır. Bu süreçte, olası ikame adaylarının (CfS) belirlenmesi ve bazı maddeler istisna kriterlerine uyduğunda yapılan değerlendirmeler kritik bir yer tutar.

İkame Adayı (CfS) Nedir?

BPR’nin 10(1) Maddesi’ne göre, bir aktif madde, kanserojen, mutajen veya üreme toksini gibi tehlikeli özellikler taşıyorsa, bir ikame adayı (CfS) olarak tanımlanabilir. Bu statü, maddenin önemli riskler taşıdığı ve mümkün olduğunda daha güvenli alternatiflerle değiştirilmesi gerektiği anlamına gelir. ECHA, bu maddelerin onaylanması veya yenilenmesi konusunda görüş bildirmeden önce, olası alternatifler hakkında bilgi toplamak için bir danışma başlatır.

BPR Kapsamındaki İstisna Kriterleri

Bir madde, CfS olarak tanımlanmasının yanı sıra, BPR’nin 5(1) Maddesi’nde belirtilen istisna kriterlerine de uyabilir. Bu kriterler şu maddeleri kapsar:

• CLP Tüzüğü’nün 1A veya 1B kategorisine göre kanserojen, mutajen veya üreme toksini (CMR) olan maddeler.
• Endokrin bozucular.
• Kalıcı, biyobirikimli ve toksik (PBT) maddeler.
• Çok kalıcı ve çok biyobirikimli (vPvB) maddeler.

Bu kriterlere uyan maddeler genellikle onaylanmaz. Ancak, maddenin risklerinin düşük olduğu, ciddi bir tehlikenin önlenmesi için gerekli olduğu veya onaylanmamasının topluma orantısız bir zarar vereceği durumlarda istisnalar yapılabilir.

İstisnaların Uygulandığı Durumlar

BPR’nin 5(2) Maddesi’nde belirtilen istisnalar, bazı istisna kriterlerini karşılayan maddelerin belirli koşullar altında onaylanabilmesini sağlar. Bir istisnayı haklı gösterebilmek için şu koşullardan en az birinin sağlanması gerekir:

• Biyosidal ürünün kullanıldığı en kötü durum senaryosunda insanlara, hayvanlara veya çevreye olan risk ihmal edilebilecek düzeydedir.
• Madde, halk sağlığı, hayvan sağlığı veya çevreyi korumak için gerekli bir tehlikeyi önlemek açısından kritik öneme sahiptir.
• Maddenin onaylanmaması, toplum üzerinde madde kullanımından kaynaklanan risklerden daha büyük bir olumsuz etki yaratacaktır.

Bu koşullardan en az biri sağlandığında, aktif madde beş yıla kadar onaylanabilir, ancak kullanımı kısıtlı olacaktır. Ek olarak, üye devletler, kendi ülkelerinde bu koşulların karşılandığını düşündükleri biyosidal ürünlere izin verebilirler.

Üçüncü Taraf Danışma Süreçleri

Maddelerin istisna koşullarını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için ECHA, üçüncü taraflardan alternatifler ve istisna koşulları hakkında kanıt toplamak amacıyla danışma süreçleri yürütür. Bu süreç, şeffaflığı sağlar ve potansiyel risk ve faydaların daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanır.

Bu Danışma Süreçlerinin Önemi

Bu danışma süreçleri, endüstri paydaşlarına ve halka karar alma sürecine katkıda bulunma fırsatı sunar. Katılım sağlayarak, tehlikeli maddelerin yerine kullanılabilecek alternatif maddeler veya teknolojiler hakkında veri sunabilir ve daha güvenli ve sürdürülebilir uygulamaları destekleyebilirler.

Güncel üçüncü taraf danışmaları hakkında bilgi almak için ECHA’nın ilgili danışma sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Kaynak