Ukrayna, kimyasal maddelerin güvenliğini sağlamak ve insan sağlığı ile çevreyi korumak amacıyla, Avrupa Birliği REACH düzenlemelerinden ilham alarak kendi mevzuatını oluşturmuştur. Ukrayna REACH, kimyasal maddelerin kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanması süreçlerini düzenlerken, firmaların uyum sağlaması gereken önemli tarihleri ve gereklilikleri belirlemektedir.

1. Ukrayna REACH: Önemli Tarihler ve Kayıt Son Tarihleri

Ukrayna REACH düzenlemesi, onaylanmasından altı ay sonra, 23 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihten itibaren ön kayıt süreci başlayacak ve 23 Ocak 2026’ya kadar devam edecektir. Kayıt süreci için belirlenen kritik son tarihler aşağıdaki gibidir:

• ≥1.000 t/yıl’lık maddeler: 1 Ekim 2026
• ≥1 t/yıl’lık CMR maddeleri (Kategori 1A ve 1B): 1 Ekim 2026
• ≥100 t/yıl’lık su organizmaları için toksik maddeler: 1 Ekim 2026
• 100 – 1.000 t/yıl’lık maddeler: 1 Haziran 2028
• 1 – 100 t/yıl’lık maddeler: 1 Mart 2030

İzin başvuruları için son başvuru tarihleri ise 1 Nisan 2027 ve 1 Haziran 2027 olarak belirlenmiştir. Bu tarihler, kimyasal maddelerin yasal olarak pazara sunulabilmesi için firmaların gerekli izinleri alması gereken zaman aralıklarını ifade eder.

2. Kayıt Süreci ve Gereklilikler

Ukrayna REACH kapsamında kimyasal maddelerin kaydı, verilerin doğru bir şekilde sunulmasını, teknik dosyaların hazırlanmasını ve kimyasal güvenlik raporlarının eksiksiz olarak sağlanmasını gerektirir. Kayıt süreci şu başlıklar altında ele alınmaktadır:

• Veri Paylaşımı ve Ortak Kayıt: Kayıt sürecinde, verilerin ortak sağlanması ve bilgi alışverişi esastır. Bu yaklaşım, aynı maddenin birden fazla üretici tarafından kaydedilmesi halinde iş birliğini teşvik eder ve maliyetleri düşürür.
• Basitleştirilmiş Kayıt: AB’de daha önce kayıt altına alınmış kimyasallar, Ukrayna REACH kapsamında basitleştirilmiş kayıt prosedüründen faydalanabilir. Bu tür kimyasallar için, Ukrayna yerleşik bir tek temsilci atanması zorunludur. Basitleştirilmiş kayıttan EU REACH altında kaydını tamamlamış olan EU üretici/formülatör, EU ithalatçısı ve EU dışında yerleşik üretici/formulatörler ilgili madde için faydalanabilmektedir. Basitleştirilmiş kayıt gerekliliklerine ilişkin bazı detayların ortaya konması gereklidir (ör, ortak kayıt ettirenlerin nasıl faydalanacağını gibi)

3. Özel Kayıt Durumları ve Devlet Tescili

Ukrayna REACH, devlet tesciline tabi kimyasal maddeler için özel kayıt durumlarını detaylandırmaktadır. Devlet tescil süreci, Çevre Bakanlığı’na sunulacak teknik dosyalar ve kimyasal güvenlik raporlarını içerir. Bu süreç, devlet yetkililerinin ve yerel yönetimlerin bilgi sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilebilir.

• Gizlilik Hükümleri ve Sınırlı Gönderim: Yalnızca endüstriyel kullanım için olan maddeler sınırlı gönderimden faydalanabilir. Bu gönderim türünde, kimyasalın formülü veya bileşimi hakkında belirli bilgilerin gizli tutulması mümkündür. Ancak, tüketici veya profesyonel kullanım için olan karışımların tam bileşiminin sunulması zorunludur.

4. Kayıt Ücretleri ve Finansal Yükümlülükler

Kayıt işlemleri, belirli maliyetleri de beraberinde getirmektedir. UA REACH kapsamında uygulanacak kayıt ücretleri için; tonaj bandına, kayıt başvuru türüne (ortak, tekil, EU REACH kayıtlı), kayıt türüne (ara madde, tam kayıt) ve firma büyüklüğüne (büyük, orta, küçük, mikro) bağlı olarak hesaplanarak tarifelendirilecektir. İlgili parametreler aşağıdadır.

İlgili parametreler için uygun katsayıların asgari bedele (2024 yılı için 2920 hryvnia) uygulanmasıyla nihai kayıt ücreti belirlenecektir. Örneğin, EU REACH kaydı olmayan, büyük ölçekli bir kuruluş tarafından başvurusu yapılan, 1-10 tpa aralığında tam kayıt yapılacak madde için kayıt harcı yaklaşık 300-350 EUR aralığında olacaktır.

5. Tek Temsilci (Only Representative) Atama Zorunluluğu

Ukrayna REACH, Ukraynalı olmayan üreticilere ve formülatörlere, Ukrayna REACH yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için bir tek temsilci atama seçeneği sunar. Tek temsilci, kayıt, veri paylaşımı ve diğer uyum süreçlerini yönetmekten sorumludur. Bu temsilci, yabancı üreticilerin yasal uyumluluklarını sağlamak için Ukrayna pazarında kritik bir rol oynar.

6. Ukrayna Bakanlar Kurulu’nun Teknik Düzenlemeleri

Ukrayna REACH’in hukuki dayanağı, Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından onaylanan teknik düzenlemelere dayanmaktadır. Bu düzenlemeler, kimyasal ürünlerin güvenliğini sağlamak ve piyasaya sunulmasını düzenlemek amacıyla geliştirilmiştir. Mevzuat, kimyasal ürünlerin üretimi, piyasaya arzı ve kullanımında yüksek güvenlik standartlarını sağlamak için gerekli tüm kuralları belirlemektedir.

• Amaç, Kapsam ve Uygulama: Teknik Yönetmeliğin amacı, insan sağlığını ve çevreyi korumak, kimyasal ürünlerin serbest dolaşımını sağlamak ve güvenli kimyasal kullanımını teşvik etmektir. Bu yönetmelik, kimyasal ürünlerin tehlikesini değerlendirmek ve yenilikçi koruma yöntemlerini desteklemek için gerekli kuralları tanımlar.
• Önleme İlkesi: Teknik düzenlemeler, kimyasal maddelerin güvenli kullanımını sağlamayı amaçlar ve üretici, ithalatçı ve alt kullanıcıların insan sağlığı veya çevre üzerinde olumsuz etkiler yaratmayan maddeleri kullanmalarını zorunlu kılar.